Στο μουσείο της Βεργίνας – Δημήτρης Λεπίδας

Τα Φεραιάκια επισκέφτηκαν τη Βεργίνα , ξεναγήθηκαν στον τάφο του Φιλίππου Β’ και έμειναν εντυπωσιασμένα. Ακολουθεί μια παρουσίαση των εκθεμάτων που είδαμε:

Επιτύμβιες στήλες και ευρήματα από τάφους απλών Μακεδόνων, που μετά το θάνατό τους έγιναν γείτονες του βασιλιά

Σε ένα συλημένο κιβωτιόσχημο οικογενειακό τάφο, που επονομάζεται και «τάφος της Περσεφόνης», βρέθηκε η ασύγκριτη τοιχογραφία της αρπαγής της Περσεφόνης από τον Άδη,

Η σφραγισμένη είσοδος του τάφου του Φιλίππου Β’

Φτιαγμένη ολόκληρη από παχιά ελάσματα χρυσού 24 καρατίων που το συνολικό τους βάρος φτάνει σχεδόν τα 8 κιλά, η λάρνακα, στην οποία είχαν αποτεθεί τα οστά του νεκρού βασιλιά, είναι ένα από τα πολυτιμότερα αντικείμενα του αρχαίου κόσμου που έφτασαν ως εμάς. Το μετάλλινο κιβώτιο που αντιγράφει με μεγάλη πιστότητα τα ξύλινα πρότυπά του είναι μια κατασκευή αρκετά απλή και συγχρόνως ιδιαίτερα ευρηματική και λειτουργική. Όπως μαρτυρούν διάφορα τεχνικά στοιχεία δεν έγινε για να τοποθετηθεί στο τάφο και να κλείσει άπαξ δια παντός, αλλά βρισκόταν σε χρήση, και όντας έργο ενός σπουδαίου χρυσοχόου αποτελούσε ένα ιδιαίτερα πολύτιμο σκεύος του βασιλικού θησαυροφυλακίου μέσα στο οποίο φυλάγονταν αντικείμενα εξίσου ή ακόμα περισσότερο πολύτιμα από αυτήν. Η μεγάλη λάρνακα είναι πλούσια διακοσμημένη με φυτικά κοσμήματα και με λουλούδια τα πέταλα των οποίων γεμίζουν με γαλάζιο γυαλί, που ποικίλλουν ευχάριστα τη μονοχρωμία της χρυσής επιφάνειας, ενώ στο καπάκι της αναπτύσσεται ένα μεγάλο δεκαεξάκτινο αστέρι. Το χρυσό αστέρι που εμφανίζεται στην βασιλική νεκρόπολη των Αιγών ήδη από τον 5ο π.Χ. αιώνα, όντας ένα απλό διακοσμητικό μοτίβο στην αρχή, θα φτάσει να πάρει αξία συμβολική και μεταφορική, ώσπου να γίνει στο τέλος ο ήλιος-θυρεός των Μακεδόνων βασιλέων. Η χρήση μιας λάρνακας σαν τεφροδόχου είναι μια πρακτική αρκετά συνηθισμένη, ωστόσο τίποτε δεν μπορεί να συγκριθεί με τη λάρνακα αυτή που δέχτηκε τα καμένα οστά του Φιλίππου Β’, εκτός ίσως από τη μυθική εκείνη λάρνακα του Έκτορα που τραγούδησε ο Όμηρος: «μάζεψαν τα άσπρα κόκκαλα και τα βάλανε σε λάρνακα χρυσή σκεπάζοντάς τα με μαλακά πέπλα πορφυρά?» (Ιλιάδα Ω 788 κ.ε.)

Το στεφάνι βρέθηκε μέσα στη λάρνακα μαζί με τα καμένα οστά του Φιλίππου και επειδή, όπως φαίνεται, ο νεκρός το φορούσε, όταν το σώμα του παραδόθηκε στις φλόγες της ταφικής πυράς, έχει κακοπάθει αρκετά, ιδίως στο κεντρικό του τμήμα. Το εξαιρετικά εντυπωσιακό και πολυσύνθετο αυτό χρυσό αντικείμενο που μιμείται με ιδιαίτερα πειστικό τρόπο στεφάνι φτιαγμένο από κλαδιά βελανιδιάς, του ιερού δένδρου του Διός, είναι μια ιδιαίτερα πολυδαίδαλη κατασκευή, ένα πραγματικό επίτευγμα της τέχνης ενός σπουδαίου χρυσοχόου, που δεν μας σώθηκε το όνομά του. Όπως πολύ εύστοχα σημειώνει ο Μανόλης Ανδρόνικος (Βεργίνα 1984, 171) «Ίσως ? η λάμψη του χρυσού μας εμποδίζει να εκτιμήσουμε ακριβοδίκαια την έξοχη επεξεργασία του τεχνίτη, που αποδίδει με πολλή σοφία και ευαισθησία όχι μονάχα την εξωτερική μορφή των φύλλων και των καρπών, αλλά την ουσιαστική τους υπόσταση. Περισσότερο από τη «φυσικότητα» ενδιαφέρεται για την αλήθεια των πραγμάτων που ξαναδημιουργεί». Το στεφάνι του Φιλίππου που έχει σήμερα 313 φύλλα και 68 βελανίδια, με σωζόμενο βάρος 717 γραμμάρια και αρχικό οπωσδήποτε μεγαλύτερο, είναι όχι μόνο το βαρύτερο χρυσό στεφάνι που μας σώθηκε, αλλά και ένα από τα πιο βαρύτιμα που κατασκευάστηκαν ποτέ. Το χρυσό στεφάνι που αφιερώθηκε στον νεκρό, να το φορά ο ήρωας-βασιλιάς στα αιώνια συμπόσια των Μακάρων στα Ηλύσια πεδία, ανακαλεί το σκοτεινό χρησμό που πήρε ο φιλόδοξος Μακεδόνας λίγο πριν το τέλος: «Ο ταύρος στεφανώθηκε. Θα πεθάνει. Υπάρχει ο θύτης», αλλά και τις λαμπρές και μοιραίες τελετές των Αιγών το καλοκαίρι του 336 π.Χ. όπου, όπως μαρτυρεί ο Διόδωρος, «στεφάνωσαν τον Φίλιππο με χρυσούς στεφάνους, όχι μόνον οι επιφανείς άνδρες, αλλά και οι περισσότερες από τις σημαντικές πόλεις, ανάμεσα τους και η πόλη των Αθηναίων».

Πιθανή αναπαράσταση της μάχης του Αχιλλέα με την αμαζόνα Πενθεσίλα

Λεπτομέρειες από το κρεβάτι (κλίνη) του Φιλίππου

Η θήκη για το τόξο και τα βέλη του Φιλίππου

Η Μήδα, η κόρη του βασιλιά των Γετών Κοθήλα, η Θράκισσα πριγκίπισσα που ο Φίλιππος παντρεύτηκε, όταν γύριζε από την εκστρατεία στη Σκυθία, το 339 π.Χ. και την ώρα του θανάτου της θα ήταν 20-25 χρόνων. Υπακούοντας στο έθιμο της φυλής της που, όπως καταγράφει ο Ηρόδοτος, όριζε οι γυναίκες των επιφανών να συνοδεύουν τους συζύγους τους στο θάνατο, η νεαρή ξένη φαίνεται ότι αυτοκτόνησε, όταν δολοφονήθηκε ο βασιλιάς. Ακολουθώντας τον άντρα και κύριό της στις φλόγες της νεκρικής πυράς και στον τάφο, έγινε για τους Μακεδόνες, που οπωσδήποτε δεν ήταν εξοικειωμένοι με τέτοια δείγματα αφοσίωσης, μια νέα Άλκηστη, πρότυπο συζυγικής αρετής και πίστης. Αυτός φαίνεται να είναι ο λόγος που ο Αλέξανδρος, ο νέος βασιλιάς, την τίμησε τόσο πολύ, δίνοντάς της στο ταξίδι χωρίς γυρισμό δώρα αμύθητης αξίας.

Η χρυσή λάρνακα που λίγο υπολείπεται σε μέγεθος από εκείνη του Φιλίππου περιείχε το χρυσό διάδημα και τα καμένα οστά μιας νεαρής γυναίκας 22-23 χρονών, προφανώς συζύγου του νεκρού βασιλιά. Αφού, όπως δείχνει η μελέτη της κατασκευής του τάφου, ο προθάλαμος ολοκληρώθηκε μαζί με το θάλαμο και αφού το μνημείο έκλεισε και δεν ξανάνοιξε ποτέ, είναι προφανές ότι και οι δύο νεκροί θάφτηκαν μαζί. Αυτό αποκλείει την ταύτιση της νεκρής του προθαλάμου με την τελευταία σύζυγο του Φιλίππου Β? την ανιψιά του Αττάλου, την Κλεοπάτρα, που θα πρέπει να σκοτώθηκε κάπως αργότερα, μετά την εκτέλεση του ισχυρού συγγενή της.

Το προικιό της νεκρής βασιλικής συζύγου συμπληρώνει ό,τι σώθηκε από το αριστοτεχνικά υφασμένο χρυσοπόρφυρο ύφασμα που σκέπασε τα οστά της και ένα χρυσό στεφάνι μυρτιάς, έργο σπουδαίου τεχνίτη που αποθανάτισε στο δημιούργημά του την πιο λαμπρή στιγμή της άνοιξης. Το ύφασμα ήταν υφασμένο με εξαιρετικά λεπτό νήμα από μαλλί βαμμένο με πορφύρα, την πιο πολύτιμη χρωστική της αρχαιότητας, και χρυσοκλωστή και αποτελεί εντελώς μοναδικό και απροσδόκητο τεκμήριο της εξαιρετικής ποιότητας της αρχαίας υφαντικής, μιας τέχνης που, λόγω της φύσης των υλικών της που διαλύονται και χάνονται στο πέρασμα του χρόνου, μας είναι ουσιαστικά άγνωστη.

Ο επίσης ασύλητος λεγόμενος «τάφος του Πρίγκιπα», που πιθανόν να ανήκε στον Αλέξανδρο Δ?, εγγονό του Φιλίππου Β? και γιο του Μ. Αλέξανδρου,

Μια αρκετά λιτή ασημένια υδρία χρησιμοποιήθηκε σαν τεφροδόχος για τα καμένα οστά του αδικοχαμένου νεαρού βασιλιά που θεωρητικά τουλάχιστον ως μοναδικός κληρονόμος του πατέρα του ήταν κύριος της οικουμένης.

Οι φωτογραφίες και τα κείμενα που τις συνοδεύουν είναι από τη σελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού.

Λεπίδας Δημήτρης

Εκπαιδευτικός ΠΕ70 ΜΠΣ Οργάνωση & Διοίκηση της Εκπ/σης. Διευθυντής στο 1ο Δ.Σ Αισωνίας-Διμηνίου

9 thoughts on “Στο μουσείο της Βεργίνας”

Ο/Η Μαρία λέει:

7 Ιουνίου 2013 στις 8:00 ΜΜ

Πολύ ωραία εκδρομή, πολύ ωραία παρουσίαση. Τα Φεραιάκια φέτος “γέμισαν” από εμπειρίες της αρχαιολογικής μας κληρονομιάς.Και του χρόνου με δύναμη!
Ο/Η κλαουντί λέει:

8 Ιουνίου 2013 στις 3:30 ΜΜ

κυριε ηταν ωραια η εκδρομη στη Βεργηνα
Ο/Η Dimedu λέει:

8 Ιουνίου 2013 στις 9:04 ΜΜ

Ήταν πολύ όμορφα Κλάουντι και μάθαμε πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα!
Ο/Η Σοφια λέει:

9 Ιουνίου 2013 στις 8:10 ΠΜ

Πολυ ωραιες οι φωτογραφιες κυριε
1. Ο/Η Dimedu λέει:
  
  9 Ιουνίου 2013 στις 7:30 ΜΜ
  
  Σε ευχαριστώ Σοφία.Βέβαια δεν είναι δικές μου,τις βρήκα στο σελίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και από εκεί πήρα τις πληροφορίες που τις συνοδεύουν.
Ο/Η Σοφια λέει:

14 Ιουνίου 2013 στις 11:10 ΠΜ

Καλο καλοκαιρι κυριε και να γραφετε στα φεραιακια
1. Ο/Η Dimedu λέει:
  
  14 Ιουνίου 2013 στις 9:11 ΜΜ
  
  Καλό καλοκαίρι Σοφία και σε ευχαριστώ πολύ!Θα γράφω και θα επικοινωνούμε και το καλοκαίρι!
Ο/Η Σοφια λέει:

19 Ιουνίου 2013 στις 12:07 ΜΜ

Κυριε οταν πηγαμε στην βεργινα περασαμε πολυ ωραια και ειδαμε πολλα ενδιαφερον πραγματα
1. Ο/Η Dimedu λέει:
  
  21 Ιουνίου 2013 στις 9:46 ΜΜ
  
  Χαίρομαι που σου άρεσε Σοφία. Είχε πράγματι εξαιρετικό ενδιαφέρον!

Comments are closed.

Σχετικές αναρτήσεις

9 thoughts on “Στο μουσείο της Βεργίνας”